370 DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜKÜMLÜLÜK KARŞILIKLARI HESABI

370 Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları Hesabı

İşletmenin faaliyet dönemi sonunda elde ettiği kârdan ödenmesi gereken vergiler ve diğer yasal yükümlülükler için ayrılan karşılıkların izlendiği bir pasif hesap türüdür. Bu hesap, işletmenin vergisel yükümlülüklerini muhasebeleştirerek döneme ait gelir ve giderlerini doğru bir şekilde göstermesini sağlar.

Niteliği:

1. Tanım:
   • İşletmenin dönem sonunda, elde ettiği kârdan kaynaklanan vergiler ve diğer yasal yükümlülükler için karşılık ayrılmasını ifade eder.
   • Bu karşılık, henüz kesinleşmemiş ancak tahakkuk eden tutarları temsil eder.
2. Yasal Dayanak:
   • Türkiye’de işletmelerin gelir veya kurumlar vergisi ve diğer yasal yükümlülükleri ödemesi yasal bir zorunluluktur.
   • Vergi Usul Kanunu (VUK) ve ilgili mevzuatlar çerçevesinde hesaplama yapılır.
3. Amacı:
   • İşletmenin gelir vergisi veya kurumlar vergisi yükümlülüklerini dönem sonunda doğru bir şekilde muhasebeleştirmek,
   • Mali tabloların gerçeğe uygun sunumunu sağlamak.
4. Hesabın Yeri:
   • Bilançonun Kısa Vadeli Yabancı Kaynaklar grubunda yer alır.

İşleyişi:

1. Alacak Kayıtları (Artış):
   • Dönem sonunda, ödenecek vergi ve diğer yasal yükümlülükler için karşılık ayrıldığında bu hesap alacaklandırılır.
2. Borç Kayıtları (Azalış):
   • Vergi ve diğer yükümlülüklerin ödendiğinde veya iptal edildiğinde bu hesap borçlandırılır.

Tek Düzem Hesap Planı'na göre ticari kâr, vergiye tabi karın belirlenmesi için baz alınır. Vergi kanunlarındaki özel hükümler ışığında ticari kâra ilaveler ve indirimler yapılarak mali kar belirlenir ve kurumlar vergisi hesaplanır.

Dönem sonunda hesaplanan vergi ve benzeri yükümülülükler, 370-Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümülülükleri Karşılıkları Hesabı’na kaydedilir. Ancak, mali kâr oluşmamışsa bu karşılık hesaplanmaz. Geçmiş yıllardan devreden zararlar veya istisnalar nedeniyle mali kâr oluşmuyorsa, ticari kâr olmasına rağmen karşılık ayrılmaz.

2. Dönem net karının tespiti

3. Dönem net kârının bilançoya aktarılması

4. Geçici vergi ve tevkif suretiyle ödenen vergilerin mahsubuna ilişkin kayıtlar

5. Geçici vergilerin mahsubu ve ödenecek vergi tutarının tespiti

Açıklamalar

1. Dönem Sonunda Vergi Karşılığının Ayrılması

Şirket, 2025 yılı sonunda elde ettiği kâr üzerinden hesaplanan kurumlar vergisi karşılığını ayırmaktadır. Bu işlem, vergi yükümlülüklerinin mali tablolarda doğru şekilde gösterilmesini sağlar. Hesaplanan 250.000 TL, şirketin dönem kazancı üzerinden hesaplanan vergi yükümlülüğüdür ve 370 no'lu hesapta izlenir.

2. Dönem Net Kârının Tespiti

Bu adım, şirketin tüm gelir ve giderlerini göz önünde bulundurarak net kârını belirleme sürecini ifade eder. Dönem kârı olan 1.000.000 TL’den, dönem kârı vergi ve diğer yasal yükümlülük karşılığı olan 250.000 TL düşülerek 692 no’lu hesapta net kâr olarak 750.000 TL hesaplanmıştır.

3. Dönem Net Kârının Bilançoya Aktarılması

Şirketin 692 no’lu hesaptaki net kârı, bilanço hesaplarına aktarılmaktadır. Net kâr, 590 no’lu "Dönem Net Kârı" hesabına kaydedilerek bilançonun pasif tarafında yer alır. Bu işlem, finansal durum tablosunda kârın uygun şekilde yansıtılmasını sağlar.

4. Geçici Vergi ve Tevkif Suretiyle Ödenen Vergilerin Mahsubu

Şirket, yıl içinde ödediği geçici vergiler ve tevkifat yoluyla ödenen vergileri 193 no'lu hesaptan 371 no'lu hesaba aktarmıştır. Bu işlem, tahsil edilen geçici vergilerin dönem kârı üzerinden hesaplanan vergilere mahsubunu ifade eder. Bu adım, peşin ödenmiş vergilerin daha doğru bir şekilde raporlanmasını sağlar.

5. Geçici Vergilerin Mahsubu ve Ödenecek Vergi Tutarının Tespiti

Dönem sonunda 370 no'lu hesapta görülen vergi yükümlülüklerinden, 371 no'lu hesapta yer alan peşin ödenen vergiler düşülür. Geriye kalan tutar 360 no'lu "Ödenecek Vergi ve Fonlar" hesabına kaydedilir. Bu işlem, şirketin devlete ödemesi gereken nihai vergi tutarını belirler ve nakit akışını planlamasına yardımcı olur.