257 BİRİKMİŞ AMORTİSMANLAR HESABI(-)

257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-)

a) Niteliği:

257 Birikmiş Amortismanlar Hesabı (-), işletmenin faaliyetlerinde kullanılan maddi duran varlıkların, belirli bir süre içinde yıpranma, aşınma veya eskime paylarına bağlı olarak ayrılan amortismanların takip edildiği hesaptır. Bu hesap, maddi duran varlıkların bilanço değerinin azalmasını gösterir. Amortisman, varlıkların ekonomik ömrü boyunca her yıl belirli bir tutarda gider yazılır ve bu giderlerin izlenmesi için kullanılır.

b) İşleyişi:

Maddi duran varlıklar için hesaplanan amortisman tutarları bu hesabın alacak tarafına, maddi duran varlıkların satışı, devri veya kullanım dışı kalması durumunda ise bu hesap borç tarafına kaydedilir. Bu hesap, bilanço aktifinde yer almakla birlikte, pasif karakterli hesaplar gibi işlem görür. İlk kayıt ve artış yaratan işlemler hesabın alacak tarafına, azalış yaratan işlemler ise hesabın borç tarafına kaydedilir.

Amortisman Uygulaması:

• Maddi Duran Varlıklarda Amortisman: Maddi duran varlıklar ekonomik ömürleri boyunca aşınma, yıpranma veya eskime payına maruz kalır. İşletmeler bu nedenle amortisman uygulaması yaparak, maddi duran varlıkların maliyetlerini belirli dönemlerde gider olarak muhasebeleştirirler.

Amortisman Yöntemleri:

Normal Amortisman Yöntemi: Eşit tutarlı amortisman yöntemi olarak bilinir. Bu yöntem, maddi duran varlıkların maliyetine sabit bir amortisman oranı uygulanarak hesaplanır.

Örnek:

X işletmesi, 15.05.2024 tarihinde yönetim faaliyetlerinde kullanmak üzere %20 KDV hariç 200.000,00 TL değerinde bir makine satın almıştır. Makinenin ekonomik ömrü 5 yıldır.
Amortisman hesaplama işlemleri aşağıdaki gibi olacaktır:

Amortisman Kayıtları:

a) Makine Alımı ile ilgili kayıt:

b) Yıllık Amortisman Kaydı:

Azalan Bakiyeler Yöntemi: Kalan değerler üzerinden amortisman hesaplama yöntemi olarak adlandırılmaktadır. VUK’un 315. maddesine göre, normal amortisman oranının 2 katı alınır, ancak bu oran % 50’yi geçemez. Amortisman tutarı net değer üzerinden hesaplanır, yani duran varlığın tutarından ayrılmış birikmiş amortismanlar, çıkarılmak suretiyle hesaplanır. Son yılda ise kalan tutarın tamamı amortisman olarak kaydedilir.

Örnek: X işletmesi, 25.05.2024 tarihinde yönetim faaliyetlerinde kullanmak üzere % 20 KDV hariç 60.000,00 TL tutarında bir bilgisayarı çek keşide ederek satın almıştır. Bilgisayarın ekonomik ömrü 5 yıldır. (A-001 No.lu fatura)

İstenen:

a) Bilgisayar alımı ile ilgili yevmiye defteri ve defterikebir kayıtlarını yapınız.

b) Azalan bakiyeler yöntemine göre amortisman tutarını hesaplayarak, 31.12.2024 tarihindeki amortismana ilişkin ilgili yevmiye defteri ve defterikebir kayıtlarını yapınız.

Çözüm:

a)

b)

• Amortisman oranı = 1 / Ekonomik Ömür = 1 / 5 = 0,20
• 0,20 x 2 (iki katı alınır) = 0,40 → %40
• 60.000,00 x % 40 = 24.000,00 TL Birinci yılın amortisman tutarı

Amortisman tablosu:

31.12.2024 tarihindeki amortisman kaydı:

Maddi Duran Varlıkların Satış İşlemleri:

Maddi duran varlıkların satılması durumunda, ilgili amortisman kalemleri de dikkate alınır.

Örnek: 16.08.20XX tarihinde X işletmesi, kayıtlı değeri 250.000 TL olan bir demirbaşı %20 KDV hariç 180.000 TL’ye banka aracılığıyla satmıştır.