101 Alınan Çekler Hesabı
Niteliği: 101 Alınan Çekler Hesabı, işletmenin ticari faaliyetleri nedeniyle ortaya çıkan alacaklarına karşılık, gerçek veya tüzel kişilerden alınan çeklerin izlendiği hesaptır. Türk Ticaret Kanunu’na göre çekler, kıymetli evrak niteliğinde olup ödeme aracı olarak kullanılır.
Bu hesapta izlenen çekler, işletmenin dönen varlıkları arasında yer alır ve genellikle kısa vadeli alacakların bir parçasıdır. Alınan çeklerin ciro edilebilirliği, likiditeyi artırır ve ticari işlemleri kolaylaştırır.
Özellikleri
- Kıymetli Evrak: Çekler, alacakların tahsilâtında güvenilir bir araçtır ve yasal olarak koruma altındadır.
- Vade Taşımama: Hukuki olarak vadeli çek bulunmasa da uygulamada vadeli çekler yaygındır.
- Ciro Edilebilirlik: Alınan çekler, başka kişi veya kurumlara ödeme aracı olarak devredilebilir.
İşleyişi: Alınan çekler, yazılı değeri ile bu hesabın borç tarafına kaydedilir. Çeklerin tahsili, ciro edilmesi ya da başka bir nedenle işletmeden çıkışı ise bu hesabın alacak tarafına kaydedilir. Hesap, genellikle borç kalanı verir veya hiç kalanı olmaz.
- Borç Tarafı : İşletmeye alınan çekler kayıt edilir.
- Alacak Tarafı : Tahsil edilen, ciro edilen veya başka şekilde çıkan çekler kayıt edilir.
- Bilanço Konumu : Dönen varlıklar grubunda yer alır.
Muhasebe Kayıtları
- Çekin Teslim Alınması: Alacaklar karşılığında çek alındığında:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 18.09.2024 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
200.000 |
|
|
120 |
Alıcılar Hesabı |
|
200.000 |
- Çekin Tahsili: Çek banka aracılığıyla tahsil edildiğinde:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 18.09.2024 |
102 |
Bankalar Hesabı |
200.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
200.000 |
- Çekin Ciro Edilmesi: Çek bir borcun ödenmesi için devredildiğinde:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 18.09.2024 |
320 |
Satıcılar Hesabı |
200.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
200.000 |
Örnek Uygulamalar
Örnek 1:
X işletmesi, 18.09.20XX tarihinde 200.000,00 TL + %20 KDV tutarındaki ticari malı çek karşılığında satmıştır.
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 18.09.2024 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
240.000 |
|
|
600 |
Yurt İçi Satışlar Hesabı |
|
200.000 |
|
391 |
Hesaplanan KDV Hesabı |
|
40.000 |
Örnek 2:
- X işletmesi, 01.03.2025 tarihinde 500.000,00 TL + %20 KDV tutarındaki ticari malı çek karşılığı satmıştır.
- İşletme, 20.03.2025 tarihinde 300.000,00 TL + %20 KDV tutarındaki mal alışı için elindeki 200.000,00 TL'lik çeki ciro etmiş ve kalan tutarı nakit ödemiştir.
- 21.03.2025 tarihinde işletme, 400.000,00 TL tutarındaki çeki banka aracılığı ile tahsil etmiştir. Bankaya % 1 oranında komisyon kesmiştir.
1. Mal Satışı
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 01.03.2025 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
600.000 |
|
|
600 |
Yurt İçi Satışlar Hesabı |
|
500.000 |
|
391 |
Hesaplanan KDV Hesabı |
|
100.000 |
2. Mal Alışı ve Çek Cirosu
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 20.03.2025 |
153 |
Ticari Mallar Hesabı |
300.000 |
|
|
191 |
İndirilecek KDV Hesabı |
60.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
200.000 |
|
100 |
Kasa Hesabı |
|
160.000 |
3. Çek Tahsili
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 21.03.2025 |
102 |
Bankalar Hesabı |
396.000 |
|
|
653 |
Komisyon Giderleri Hesabı |
4.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
400.000 |
Hesabın Yönetiminde Dikkat Edilmesi Gerekenler
- Düzenli Kayıt : Tüm çeklerin alınması, tahsili ve ciro edilmesi anında kaydedilmelidir.
- Karşılıksız Çekler: Karşılıksız çıkan çekler, "Şüpheli Alacaklar" hesabına aktarılmalıdır.
- Dönem Sonu Kontrolü: Hesap bakiyesinin, tahsil edilmeyi bekleyen çekleri doğru şekilde yansıttığından emin olunmalıdır.
- Yasal Takip: Karşılıksız çekler için yasal prosedürler zamanında başlatılmalıdır.
Sonuç
101 Alınan Çekler Hesabı, işletmelerin alacaklarını takip ettiği ve nakit akışını düzenli bir şekilde yönetmesine olanak tanıyan önemli bir hesaptır. Bu hesabın doğru yönetimi, işletmenin finansal sağlığını ve ticari itibarı korumasına katkıda bulunur.
Alınan çeklerin tahsil süreçlerinin ve ciro işlemlerinin düzenli şekilde kaydedilmesi, işletmenin mali raporlama ve denetim süreçlerinde şeffaflık sağlar.
101 ALINAN ÇEKLER HESABI SORU ÇÖZÜMLERİ
1. 101 Alınan Çekler Hesabı nedir?
Cevap:
101 Alınan Çekler Hesabı, işletmenin ticari faaliyetleri nedeniyle alacak karşılığında aldığı çeklerin izlendiği hesaptır. Bu hesap, işletmenin dönen varlıkları arasında yer alır ve genellikle kısa vadeli alacakların bir parçasıdır. Çekler, kıymetli evrak niteliğinde olup ödeme aracı olarak kullanılır.
2. 101 Alınan Çekler Hesabı'nın borç tarafına ne zaman işlem yapılır?
Cevap:
101 Alınan Çekler Hesabı'nın borç tarafına, işletmeye alınan çekler kaydedilir. Çekler, alacaklar karşılığında veya mal satışı, hizmet satışları gibi ticari işlemlerle alınır.
3. 101 Alınan Çekler Hesabı'nın alacak tarafına ne zaman işlem yapılır?
Cevap:
101 Alınan Çekler Hesabı'nın alacak tarafına, alınan çeklerin tahsil edilmesi, ciro edilmesi veya başka bir nedenle işletmeden çıkışı kaydedilir.
4. 101 Alınan Çekler Hesabı'nın alt hesapları nelerdir?
Cevap: Her işletmeye göre alt hesaplar farklılık gösterebilir.
101 Alınan Çekler Hesabı'nın alt hesapları şunlardır:
- 101.01: Portföydeki Çekler
- 101.02: Tahsildeki Çekler
- 101.03: Protestolu Çekler
5. Portföydeki Çekler hesabı ile 101 Alınan Çekler Hesabı arasındaki fark nedir?
Cevap:
Portföydeki Çekler Hesabı (101.01), işletme tarafından alınan ve herhangi bir işlem yapılmadan bekletilen çeklerin izlendiği hesapken, 101 Alınan Çekler Hesabı ise genel olarak alınan çekleri ifade eder ve bu çeklerin tahsil edilmesi veya ciro edilmesi gibi işlemlerle ilgili kaydedilir.
6. Tahsildeki Çekler Hesabı nedir?
Cevap:
Tahsildeki Çekler Hesabı (101.02), işletmenin almış olduğu çeklerin tahsil için bankaya gönderildiği ancak henüz tahsil edilmemiş olan çeklerin izlendiği hesaptır.
7. Protestolu Çekler Hesabı nedir?
Cevap:
Protestolu Çekler Hesabı (101.03), karşılıksız çıkan veya ödenmeyen çeklerin izlendiği hesaptır. Protesto edilen çekler, işletmenin alacaklarına ilişkin olumsuz bir durumu yansıtır.
8. Çeklerin ciro edilmesi ne anlama gelir ve hangi hesaba kaydedilir?
Cevap:
Çeklerin ciro edilmesi, işletmenin aldığı çekleri başka bir kişiye ödeme aracı olarak devretmesidir. Bu işlem, 101 Alınan Çekler Hesabı’nın alacak tarafına kaydedilir ve karşısına ilgili borç hesabı (örneğin, Satıcılar Hesabı) yazılır.
9. Karşılıksız çıkan bir çek için muhasebe kaydı nasıl yapılır?
Cevap:
Karşılıksız çıkan bir çek için, çek "Protestolu Çeklere"e aktarılır. Bu durumda, 101 Alınan Çekler Hesabı hem borçlandırılır hem alacaklandırılır. Yani olay alt hesap bazındadır. 101.02 Tahsildeki Çekler'den 101.03 Protestolu Çekler Hesabı'na devredilir.
10. Çek alındığında ve banka aracılığıyla tahsil edildiğinde hangi muhasebe kaydını yapmalıyız?
Cevap:
Çek alındığında, 101 Alınan Çekler Hesabı borçlanır ve 120 Alıcılar Hesabı alacaklandırılır. Banka aracılığıyla tahsil edildiğinde ise, 102 Bankalar Hesabı borçlanır ve 101 Alınan Çekler Hesabı alacaklandırılır.
11. X işletmesi 18.09.2024 tarihinde 200.000 TL tutarında ticari mal satışı yapmış ve alacak karşılığında çek almıştır. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 18.09.2024 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
240.000 |
|
|
600 |
Yurt İçi Satışlar Hesabı |
|
200.000 |
|
391 |
Hesaplanan KDV Hesabı |
|
40.000 |
12. X işletmesi 01.03.2025 tarihinde 500.000 TL + %20 KDV tutarında ticari mal satışı yapmış ve alacak karşılığında çek almıştır. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 01.03.2025 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
600.000 |
|
|
600 |
Yurt İçi Satışlar Hesabı |
|
500.000 |
|
391 |
Hesaplanan KDV Hesabı |
|
100.000 |
13. X işletmesi 20.03.2025 tarihinde 300.000 TL + %20 KDV tutarında mal alışı yapmış ve 200.000 TL'lik çeki ciro etmiştir. Kalan tutar nakit ödenmiştir. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 20.03.2025 |
153 |
Ticari Mallar Hesabı |
300.000 |
|
|
191 |
İndirilecek KDV Hesabı |
60.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
200.000 |
|
100 |
Kasa Hesabı |
|
160.000 |
14. X işletmesi 21.03.2025 tarihinde 400.000 TL tutarındaki çeki banka aracılığıyla tahsil etmiştir. Banka %1 komisyon kesmiştir. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 21.03.2025 |
102 |
Bankalar Hesabı |
396.000 |
|
|
653 |
Komisyon Giderleri Hesabı |
4.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
400.000 |
15. X işletmesi, 15.05.2025 tarihinde 100.000 TL’lik bir çek almış ve karşılığında mal satışı yapmıştır. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 15.05.2025 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
120.000 |
|
|
600 |
Yurt İçi Satışlar Hesabı |
|
100.000 |
|
391 |
Hesaplanan KDV Hesabı |
|
20.000 |
16. X işletmesi, 10.06.2025 tarihinde satıcılara olan borcuna karşılık 200.000 TL'lik çeki ciro etmiştir. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 10.06.2025 |
320 |
Satıcılar Hesabı |
200.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
200.000 |
17. X işletmesi 31.06.2025 tarihinde 150.000 TL'lik çeki vadesi geldiği için bankaya tahsile göndermiştir. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 31.06.2025 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
150.000 |
|
|
101.02 |
Tahsildeki Çekler |
|
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
150.000 |
|
101.01 |
Portföydeki Çekler |
|
|
18. X işletmesi, 01.07.2025 tarihinde 150.000 TL’lik çeki, karşılıksız çıktığı için protesto etmiştir. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 01.07.2025 |
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
150.000 |
|
|
101.03 |
Protestolu Çekler |
|
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
150.000 |
|
101.02 |
Tahsildeki Çekler |
|
|
19. X işletmesi, 25.08.2025 tarihinde 50.000 TL tutarındaki çek karşılıksız çıktığı için "Şüpheli Ticari Alacaklar" hesabına aktarım yapmıştır. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 25.08.2025 |
128 |
Şüpheli Alacaklar Hesabı |
50.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
50.000 |
20. X işletmesi, 18.09.2025 tarihinde karşılıksız çıkan 150.000 TL'lik çeki, müşteriye iade etmiş, paranın yarısını nakit olarak almış, diğer yarısı için senet almıştır. Yevmiye kaydını yapınız.
Cevap:
| Tarih |
Hesap Kodu |
Hesap Adı |
Borç |
Alacak |
| 18.09.2025 |
100 |
Kasa Hesabı |
75.000 |
|
|
121 |
Alacak Senetleri Hesabı |
75.000 |
|
|
101 |
Alınan Çekler Hesabı |
|
150.000 |
