402 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ HESABI (-)

402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı (-)

Niteliği:

• Tanım ve Kapsam:
  402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı, finansal kiralama sözleşmesi kapsamında, özellikle birinci yıl sonrası (yani sonraki dönemlerde) ortaya çıkan faiz ve benzeri finansman maliyetlerinin kaydedilmesi için kullanılır.
  • 302 Hesabı ile Karşılaştırma:
    • 302 Hesabı genellikle sözleşmenin ilk yılına ait finansman maliyetlerinin (örneğin, ilk yıl faiz gideri) takibi için kullanılırken,
    • 402 Hesabı ise sonraki dönemlere ait faiz giderleri veya benzeri maliyetlerin izlenmesinde devreye girer.
• Muhasebe İlkesi:
  Bu hesap, giderlerin ilgili dönemlere eşleştirilmesi (matching) ilkesine uygun olarak, söz konusu finansman maliyetlerinin elde edilen kullanım faydasıyla uyumlu şekilde dönemlere yayılmasını sağlar.

İşleyişi:

A. İlk Kaydetme ve Kapsamın Belirlenmesi

• Finansal Kiralama Sözleşmesinin İmzalanması:
  Finansal kiralama sözleşmesi imzalandığında, tüm borçlanma maliyetleri belirlenir.
  • Sözleşmeye bağlı olarak ortaya çıkan finansman maliyetlerinin belirli bir kısmı (örneğin, faiz giderleri) birinci yıl için 302 hesabına, sonraki yıllara ilişkin faiz giderleri ise 402 hesabına kaydedilir.

B. Dönemsel Amortisman ve Giderleştirme İşlemleri

• Amortisman Süreci:
  • Sistematik Giderleştirme: 402 hesabında toplanan ertelenmiş finansman maliyetleri, kiralama süresinin sonraki yıllarında sistematik (çoğunlukla lineer) olarak amortismana tabi tutulur.
  • Dönem Sonu Kaydı: Her muhasebe döneminin sonunda, o döneme ait faiz gideri belirlenir ve aşağıdaki kayıt gerçekleştirilir:
    • Borç: İlgili dönemin faiz gideri, genellikle 780 Finansman Giderleri Hesabı üzerinden kaydedilir.
    • Alacak: 402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı’ndan ilgili tutar düşülerek, o dönem giderleştirilmiş maliyetler hesaplanır.
• Dönem Sonu Düzeltmeleri ve Devri:
  Eğer finansal kiralama sözleşmesi uzun vadeli ise, dönem sonlarında 402 hesabında kalan tutarın sonraki dönemlere devri veya ilgili alt hesaplarla ayrıştırılması yapılır. Bu sayede, sonraki yıllara ait finansman maliyetlerinin takibi sürekli güncel tutulur.

C. İlgili Diğer Hesaplarla İlişkilendirme

• 260 Haklar Hesabı:
  Finansal kiralama işlemi kapsamında kiralanan varlığın maliyeti, 260 Hesabı’nda izlenir. Finansman maliyetleri, varlığın defter değerine eklenerek doğru bilanço sunumuna katkıda bulunur.
• 301 ve 401 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar Hesapları:
  • 301 Hesabı cari yılda ödenecek taksitleri;
  • 401 Hesabı ise sonraki yıllara ait ana para ve faiz ödemelerini gösterir.
    402 hesabındaki faiz giderlerinin amortismanı, ilgili dönemlerde 780 Finansman Giderleri Hesabı’na aktarılır ve bu sayede 401 hesabındaki borçların maliyeti ile uyum sağlanır.
• 780 Finansman Giderleri Hesabı:
  Dönemsel olarak amortismana tabi tutulan faiz giderleri, 780 hesabı üzerinden gider olarak kaydedilir. Bu kayıt, 402 hesabında toplanan maliyetin ilgili dönem gideri olarak yansıtılmasını sağlar.

6361 SAYILI FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG, FİNANSMAN VE TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETLERİ KANUNU’NUN 3. MADDESİ Ç FIKRASINA GÖRE:

ç) Finansal kiralama: Bir finansal kiralama sözleşmesine dayalı olmak koşuluyla, bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan tarafından finansman sağlamaya yönelik olarak bir malın mülkiyetinin kira süreci sonunda kiracıya devredilmesi; kiracıya kira süreci sonunda malın rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması; kiralama süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya finansal kiralama sözleşmesine göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının malın rayiç bedelinin yüzde doksanından daha büyük bir değeri oluşturması hallerinden herhangi birini sağlayan kiralama işlemini ifade eder.

Finansal kiralamada KDV oranı, sözleşme tarihindeki KDV oranıdır. Daha sonra KDV oranında değişiklik olması halinde sözleşmedeki KDV oranında bir değişiklik olmaz. Sözleşme tarihindeki KDV oranı geçerlidir. (KDVKUGT III-A2.2)

1 Seri No.’lu Tek Düzen Hesap Planı Tebliğine göre Finansal Kiralamada Kullanılan Hesaplar:

• 260 Haklar: Ana Para
• 301 Kiralama İşlemlerinden Finansal Borçlar: 1. Yıl Ana Para + Faiz
• 302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri: 1. Yıl Faizi
• 401 Kiralama İşlemlerinden Finansal Borçlar: Ertesi yıllar Ana Para + Faiz
• 402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri: Ertesi Yıllar Faiz

Örnek Yevmiye Kayıtları

XYZ A.Ş. leasing firmasıyla sabit kıymet leasing anlaşması yapmış ve 4 yıllık ödeme planı hazırlanmıştır. KDV oranı %1 olarak belirlenmiştir.

1. YIL MUHASEBE KAYITLARI

1. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

1. YIL SONUNDA YAPILACAK MUHASEBE KAYDI

2. YIL MUHASEBE KAYITLARI

2. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

2. YIL SONUNDA YAPILACAK MUHASEBE KAYDI

3. YIL MUHASEBE KAYITLARI

3. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

3. YIL SONUNDA YAPILACAK MUHASEBE KAYDI

4. YIL MUHASEBE KAYITLARI

4. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

4. YILDA DEMİRBAŞIN DEVRİ MUHASEBE KAYDI