302 ERTELENMİŞ FİNANSAL KİRALAMA BORÇLANMA MALİYETLERİ HESABI (-)

302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı (-)

Niteliği:

• Tanım ve Amaç:
  Finansal kiralama işlemleri sırasında, kiralama sözleşmesinin kurulması ve yürütülmesi esnasında çeşitli finansman maliyetleri ortaya çıkar. Bu maliyetler, sözleşmenin başlangıcında tespit edilir ancak doğrudan dönem gideri olarak işlenmez. Bunun yerine, 302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı’nda toplanır ve sözleşme süresince sistematik bir şekilde (genellikle amortisman yöntemiyle) giderleştirilir. Böylece, giderler ilgili kiralama dönemine eş zamanlı olarak dağıtılır.
• Muhasebe İlkesi:
  Bu uygulama, gelir ve giderlerin eşleştirilmesi (matching) ilkesine dayanır. Yani, kiralanan varlığın kullanımından sağlanan fayda ile bu faydayı elde etmek için katlanılan finansman maliyetleri aynı dönem içerisinde gelir tablosuna yansıtılır.
• Hesap Yapısı:
  • 302 Hesabı: Genellikle sözleşmenin ilk yılındaki finansman maliyetlerinin takibi için kullanılır.
  • 402 Hesabı: Bazı uygulamalarda, sonraki dönemlere ait ertelenmiş finansman maliyetlerinin takip edilmesi için ayrı bir hesap (örneğin, 402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri) kullanılabilir.

İşleyişi:

A. İlk Muhasebeleştirme İşlemleri

1. Maliyetlerin Tespiti ve Kaydedilmesi:
   • Finansal kiralama sözleşmesi imzalandığında, sözleşme kapsamındaki finansman maliyetleri (örneğin, sözleşme düzenleme giderleri, faiz vb.) belirlenir.
   • Bu maliyetler, doğrudan gider olarak yazılmak yerine, 302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri Hesabı’na borç kaydı şeklinde aktarılır.
   • Aynı anda, kiralanan varlığın maliyeti 260 Haklar Hesabı’na kaydedilirken, finansal kiralama işlemlerine ilişkin toplam borç ise ilgili finansal borç hesaplarında (301 ve/veya 401) izlenir.

B. Dönemsel Amortisman ve Giderleştirme

1. Amortisman İşlemi:
   • Hesapta toplanan ertelenmiş finansman maliyetleri, kiralama süresi boyunca sistematik olarak (genellikle lineer yöntemle) amortismana tabi tutulur.
   • Her muhasebe döneminin sonunda, belirlenen amortisman tutarı kadar maliyet, gider hesabına aktarılır. Bu işlem genellikle aşağıdaki şekilde kayda alınır:
     • Borç: İlgili döneme ait faiz gideri (örneğin, 780 Finansman Giderleri Hesabı)
     • Alacak: 302 Hesabı’ndan ilgili tutarın düşülmesi
2. Dönem Sonu Düzeltmeleri:
   • Amortismanın uygulanması sonucunda, 302 hesabında kalan ertelenmiş maliyetler düşürülür.
   • Eğer finansal kiralama işlemi uzun vadeli ise, belirli dönem sonunda kalan tutarın sonraki dönemlere aktarılması (örneğin, 302’den 402’ye) gibi işlemler yapılabilir.

C. İlgili Diğer Hesaplarla İlişkilendirme

• 260 Haklar Hesabı:
  Kiralanan varlığın defter değeri bu hesapta izlenir. Finansman maliyetleri, varlık maliyetine eklenerek doğru değerlemeyi sağlar.
• 301 / 401 Finansal Kiralama İşlemlerinden Borçlar Hesapları:
  Finansal kiralama kapsamında, cari yıl ve sonraki yıllara ait taksit ödemeleri bu hesaplarda izlenir. Ertelenmiş finansman maliyetlerinin amortismanı, dönemsel faiz giderleriyle birlikte bu borçların maliyetine yansır.
• 780 Finansman Giderleri Hesabı:
  Her dönemin sonunda, amortisman yoluyla giderleştirilen finansman maliyetleri bu hesapta faiz gideri olarak kaydedilir.

6361 SAYILI FİNANSAL KİRALAMA, FAKTORİNG, FİNANSMAN VE TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETLERİ KANUNU’NUN 3. MADDESİ Ç FIKRASINA GÖRE:

ç) Finansal kiralama: Bir finansal kiralama sözleşmesine dayalı olmak koşuluyla, bu Kanun veya ilgili mevzuatı uyarınca yetkilendirilen kiralayan tarafından finansman sağlamaya yönelik olarak bir malın mülkiyetinin kira süreci sonunda kiracıya devredilmesi; kiracıya kira süreci sonunda malın rayiç bedelinden düşük bir bedelle satın alma hakkı tanınması; kiralama süresinin malın ekonomik ömrünün yüzde sekseninden daha büyük bir bölümünü kapsaması veya finansal kiralama sözleşmesine göre yapılacak kira ödemelerinin bugünkü değerlerinin toplamının malın rayiç bedelinin yüzde doksanından daha büyük bir değeri oluşturması hallerinden herhangi birini sağlayan kiralama işlemini ifade eder.

Finansal kiralamada KDV oranı, sözleşme tarihindeki KDV oranıdır. Daha sonra KDV oranında değişiklik olması halinde sözleşmedeki KDV oranında bir değişiklik olmaz. Sözleşme tarihindeki KDV oranı geçerlidir. (KDVKUGT III-A2.2)

1 Seri No.’lu Tek Düzen Hesap Planı Tebliğine göre Finansal Kiralamada Kullanılan Hesaplar:

• 260 Haklar: Ana Para
• 301 Kiralama İşlemlerinden Finansal Borçlar: 1. Yıl Ana Para + Faiz
• 302 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri: 1. Yıl Faizi
• 401 Kiralama İşlemlerinden Finansal Borçlar: Ertesi yıllar Ana Para + Faiz
• 402 Ertelenmiş Finansal Kiralama Borçlanma Maliyetleri: Ertesi Yıllar Faiz

Örnek Yevmiye Kayıtları

XYZ A.Ş. leasing firmasıyla sabit kıymet leasing anlaşması yapmış ve 4 yıllık ödeme planı hazırlanmıştır. KDV oranı %1 olarak belirlenmiştir.

1. YIL MUHASEBE KAYITLARI

1. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

1. YIL SONUNDA YAPILACAK MUHASEBE KAYDI

2. YIL MUHASEBE KAYITLARI

2. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

2. YIL SONUNDA YAPILACAK MUHASEBE KAYDI

3. YIL MUHASEBE KAYITLARI

3. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

3. YIL SONUNDA YAPILACAK MUHASEBE KAYDI

4. YIL MUHASEBE KAYITLARI

4. YIL FAİZ GİDERİ MUHASEBE KAYDI

4. YILDA DEMİRBAŞIN DEVRİ MUHASEBE KAYDI