129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI (-)

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı (-)

Niteliği:

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı, muhasebenin temel ilkelerinden biri olan ihtiyatlılık (temkinli olma) kavramı gereğince kullanılan bir hesaptır. İşletmenin tahsil edilemeyeceği düşünülen veya tahsilinde ciddi şüphe bulunan alacakları için ayrılan karşılıkların kaydedildiği hesaptır. Bu hesap, finansal tablolarda gerçeğe uygun bir durum sunulmasını sağlar ve işletmenin olası zararlarını önceden dikkate alarak raporlama yapmasına yardımcı olur.

İşleyişi:

129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı, bilançonun aktifinde yer almasına rağmen, pasif karakterli bir hesap gibi çalışır. İşleyişi şu şekilde özetlenebilir:

1. Karşılık Ayrılması (Artış):
   • Tahsilinde şüphe bulunan alacaklar için karşılık ayrıldığında, bu hesap alacak tarafına kaydedilir.
   • Aynı işlem, 654 Karşılık Giderleri Hesabının borç tarafına işlenir.
2. Tahsil Durumu:
   • Kısmen veya tamamen tahsil edilen şüpheli alacaklar:
     • Daha önce tahmin edilen zararın gerçekleşmemesi durumunda, 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı borçlandırılır.
     • Karşılığı iptal edilen tutar, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabına alacak kaydedilir.
   • Tamamen tahsil edilen şüpheli alacaklar:
     • Alacak tutarı, 102 Bankalar Hesabına veya nakit tahsil edilirse ilgili hesaba borç kaydedilir.
     • 128 Şüpheli Ticari Alacaklar Hesabı alacaklandırılır.
3. Alacağın Tahsilinin İmkânsız Hale Gelmesi:
   • Alacağın tahsil edilemeyeceği kesinleştiğinde (örneğin, borçlunun iflası durumunda), 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabı borçlandırılır.
   • İlgili şüpheli alacak hesabı ise alacaklandırılır.

Önem ve Amacı:

• İşletme, tahsil edilemeyen alacaklar nedeniyle oluşabilecek mali kayıplarını önceden öngörüp bu hesap aracılığıyla muhasebe kayıtlarına yansıtır.
• Bu süreç, işletmenin finansal tablolarının daha doğru, güvenilir ve şeffaf olmasını sağlar.
• Risk yönetimi ve finansal planlama açısından önemli bir rol oynar.

Örnek:

Bir işletmenin protesto edilmesine rağmen tahsil edilemeyen ve kanuni takibe alınmış 50.000 TL’lik senetli alacağı şüpheli alacak olarak değerlendirildiğinde:

• Karşılık ayrılarak bu tutar 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı Hesabına kaydedilir.
• Eğer bu alacak tahsil edilirse, karşılık iptal edilir ve tahsilat ilgili hesaplara kaydedilir. Tahsil edilemez hale gelirse, zarar kaydedilerek hesap kapatılır.

Örnek: XXX işletmesinin, protesto edilmesine rağmen tahsil edilemediğinden kanuni takibe giren
30.000,00TL’lik senetli alacağı şüpheli alacak olarak değerlendirilerek, tamamına karşılık ayrılmıştır.

İstenen:

a) 01.07.20XX tarihinde, senetli alacağın şüpheli hale gelmesi ile ilgili yevmiye defteri ve
defterikebir kayıtlarını yapınız.

b) 14.10.20XX tarihinde, şüpheli hale gelen alacak için ayrılan karşılık ile ilgili yevmiye defteri ve
defterikebir kayıtlarını yapınız.

c) 13.12.20XX tarihinde, şüpheli alacağın tamamı banka aracılığıyla tahsil edilmiştir.

a) 01.07.20XX Tarihinde, Senetli Alacağın Şüpheli Hale Gelmesi

Defteri Kebir Kayıtları:

b) 14.10.20XX Tarihinde, Şüpheli Hale Gelen Alacak İçin Ayrılan Karşılık

Defteri Kebir Kayıtları:

c) 03.12.20XX Tarihinde, Şüpheli Durumdaki Alacağın Tamamının Nakit Olarak Tahsil Edilmesi

d) 03.12.20XX Tarihinde, Karşılığın İptal Edilmesi

Defteri Kebir Kayıtları: