Gelir Tablosu (Kar ve Zarar Tablosu)

 

    Gelir tablosu, bir işletmenin belirli bir dönemde elde ettiği gelirler ve bu gelirleri elde etmek için yaptığı giderler sonucunda ortaya çıkan kâr ya da zararı gösteren mali tablodur. Bu tablo, işletmenin faaliyet performansını ve kârlılığını değerlendirmek için kullanılır.

    Gelir tablosunda gelirler ve giderler belirtilerek, net kâr ya da zarar hesaplanır. İşletme faaliyetlerinin verimliliğini gösteren önemli bir araçtır.

Gelir Tablosu Hesapları

60 - Brüt Satışlar

• 600 - Yurtiçi Satışlar
• 601 - Yurtdışı Satışlar
• 602 - Diğer Gelirler

61 - Satış İndirimleri (-)

• 610 - Satıştan İadeler
• 611 - Satış İskontoları
• 612 - Diğer Satış İndirimleri

NET SATIŞLAR                         .............................

62 - Satışların Maliyeti (-)

• 620 - Satılan Mamuller Maliyeti
• 621 - Satılan Ticari Mallar Maliyeti
• 622 - Satılan Hizmet Maliyeti
• 623 - Diğer Satışların Maliyeti

BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI    .................

63 - Faaliyet Giderleri (-)

• 630 - Araştırma ve Geliştirme Giderleri
• 631 - Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri
• 632 - Genel Yönetim Giderleri

FAALİYET KARI VEYA ZARARI      ........................

64 - Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar

• 640 - İştiraklerden Temettü Gelirleri
• 641 - Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri
• 642 - Faiz Gelirleri
• 643 - Komisyon Gelirleri
• 644 - Konusu Kalmayan Karşılıklar
• 645 - Menkul Kıymet Satış Kârları
• 646 - Kambiyo Kârları
• 647 - Reeskont Faiz Gelirleri
• 648 - Enflasyon Düzeltmesi Karları

65 - Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar (-)

• 650 - İştirak Zararları
• 651 - Bağlı Ortaklık Zararları
• 652 - Faiz Giderleri
• 653 - Komisyon Giderleri
• 654 - Karşılık Giderleri
• 655 - Menkul Kıymet Satış Zararları
• 656 - Kambiyo Zararları
• 657 - Reeskont Faiz Giderleri
• 658 - Enflasyon Düzeltmesi Zararları
• 659 - Diğer Olağan Gider ve Zararlar

66 - Finansman Giderleri (-)

• 660 - Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri
• 661 - Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri

OLAĞAN KAR VEYA ZARAR         ..........................

67 - Olağandışı Gelir ve Kârlar

• 671 - Önceki Dönem Gelir ve Kârları
• 679 - Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar

68 - Olağandışı Gider ve Zararlar (-)

• 680 - Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları
• 681 - Önceki Dönem Gider ve Zararları
• 685 - Dönem Kanunen Kabul Edilmeyen Giderleri
• 689 - Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar

DÖNEM KARI VEYA ZARARI                     .............................

69 - Dönem Kârı veya Zararı

• 690 - Dönem Kârı veya Zararı
• 691 - Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülük Karşılıkları
• 692 - Dönem Net Kârı veya Zararı

Gelir Tablosunun Temel Unsurları:

1. Satış Gelirleri: İşletmenin mal veya hizmet satışı ile elde ettiği gelirlerdir.
2. Satışların Maliyeti: İşletmenin ürünlerini veya hizmetlerini satmak için yaptığı doğrudan maliyetlerdir (örneğin, malzeme maliyetleri, işçilik vb.).
3. Brüt Kâr (Zarar): Satışlardan elde edilen gelirlerin, satışların maliyetinden çıkarılmasıyla bulunan kâr veya zarar.
4. Faaliyet Giderleri: İşletmenin faaliyetlerini sürdürürken yaptığı dolaylı giderlerdir (örneğin, kira, personel maaşları, pazarlama giderleri vb.).
5. Faaliyet Kârı (Zararı): Brüt kâr veya zarardan, faaliyet giderlerinin düşülmesiyle elde edilen sonuç.
6. Finansman Giderleri: İşletmenin finansman kaynaklarını (kredi, borçlanma vb.) kullanarak ortaya çıkan giderler (faiz vb.).
7. Olağan Kâr (Zarar): Faaliyet kârından finansman giderleri ve diğer gelir giderler düşüldükten sonra kalan kâr ya da zarar.
8. Dönem Karı veya Zararı: Olağan kardan, olağandışı gelir ve giderler düşüldükten sonra kalan tutardır. 
9. Net Kâr (Zarar): Vergi gideri düşüldükten sonra işletmenin elde ettiği son kâr veya zarar.

Gelir ve Gider Hesaplarının Kapatılması

Muhasebe sistemlerinde gelir ve gider hesapları, dönem sonu işlemleri kapsamında kapatılarak dönem sonu finansal tablolarının hazırlanması için gerekli verileri sunar. Bu hesapların kapatılması, şu adımlarla gerçekleştirilir:

1. Gelir ve Gider Hesaplarının Tanımı

• Gelir hesapları (6xx): Bir işletmenin faaliyetlerinden elde ettiği gelirlerin izlendiği hesap grubudur. Örneğin, "600 Yurtiçi Satışlar Hesabı" veya "649 Diğer Olağan Gelir ve Kârlar Hesabı" gibi hesaplar bu gruba dahildir.
• Gider hesapları (6xx): İşletmenin faaliyetlerini sürdürebilmek için katlandığı maliyetlerin ve giderlerin izlendiği hesap grubudur. "600" ile başlayan gelir hesaplarının aksine "6" ile başlar. Örneğin, "630 Araştırma ve Geliştirme Giderleri Hesabı" veya "679 Diğer Olağan Dışı Gider ve Zararlar Hesabı" gibi hesaplar bu grupta yer alır.

2. Dönem Sonu Kapatma İşlemlerinin Amacı

Gelir ve gider hesaplarını kapatmak, işletmenin belirli bir muhasebe döneminde elde ettiği net karı veya zarırı hesaplamak amacıyla yapılır. Bu işlem:

• Gelirlerin giderlerden büyük olduğu durumda net karı,
• Giderlerin gelirlerden büyük olduğu durumda net zarırı gösterir.

3. Kapatma Kayıtlarının Muhasebeleştirilmesi

Muhasebe sisteminde gelir ve gider hesaplarını kapatma işlemi, "590 Dönem Net Karı Hesabı" veya "591 Dönem Net Zarırı Hesabı" kullanılarak yapılır.

Gelir Hesaplarının Kapatılması

Gelir hesaplarını kapatmak için, ilgili gelir hesapları borç tarafına yazılır ve "690 Dönem Karı veya Zarırı Hesabı" alacaklandırılır.

Örnek Muhasebe Kaydı:

Tarih: 31.12.202X

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
600	Yurtiçi Satışlar	10.000
601	Yurtdışı Satışlar	5.000
690	Dönem Karı veya Zararı		15.000

Gider Hesaplarının Kapatılması

Gider hesaplarını kapatmak için, ilgili gider hesapları alacak tarafına yazılır ve "690 Dönem Karı veya Zarırı Hesabı" borçlandırılır.

Örnek Muhasebe Kaydı:

Tarih: 31.12.202X

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
690	Dönem Karı veya Zararı	8.000	-
630	Araştırma ve Geliştirme Giderleri	-	5.000
632	Genel Yönetim Giderleri	-	3.000

4. Net Kar/Zarar Hesaplaması

"690 Dönem Karı veya Zararı Hesabı" sonunda:

• Alacak tarafı toplamı borç tarafı toplamından fazla ise net kar,
• Borç tarafı toplamı alacak tarafı toplamından fazla ise net zarar elde edilmiştir.

Net kar veya zarar, ilgili "590 Dönem Net Karı Hesabı" veya "591 Dönem Net Zarırı Hesabı"na aktarılır.

Net Kar Muhasebe Kaydı:

Tarih: 31.12.202X

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
692	Dönem Karı veya Zararı	7.000	-
590	Dönem Net Karı	-	7.000

Net Zarar Muhasebe Kaydı:

Tarih: 31.12.202X

Hesap Kodu	Hesap Adı	Borç (TL)	Alacak (TL)
591	Dönem Net Zararı	7.000	-
692	Dönem Karı veya Zararı	-	7.000

5. Son Aşama: Gelir Tablosunun Hazırlanması

Gelir ve gider hesapları kapatıldıktan sonra "690 Dönem Karı veya Zararı Hesabı" üzerinden hesaplanan net sonuç, gelir tablosunun ana unsurlarını oluşturur. Bu tabloda:

• "Brüt Kar/Zarar",
• "Faaliyet Karı/Zararı",
• "Net Kar/Zarar" gibi bilgilerin detayları yer alır.

Önemli Notlar

• Gelir ve gider hesapları kapatılmadan mali tablolar doğru bir şekilde hazırlanamaz.
• Bu işlemler, muhasebe döneminin son işlemlerinden biri olarak genellikle "Geçici Mizana" dayandırılır.
• Muhasebe standartları ve şirketin iç prosedürleri dikkate alınarak gerçekleştirilmelidir.

Bu detaylı işlemler, işletmenin finansal performansını doğru şekilde analiz etmek ve karar alıcılara doğru bilgiler sunmak açısından kritik bir rol oynar.

 

 

Örnek: Aşağıda bir kuruma ait yıl sonu gelir tablosu verilmiştir. 

XXX Ticaret İşletmesinin 31.12.2025 Tarihli Gelir Tablosu

Hesap Kodu	Hesap Adı	Detay	Toplam (TL)
60	Brüt Satışlar		2.500.000
600	Yurtiçi Satışlar	2.000.000
601	Yurtdışı Satışlar	300.000
602	Diğer Gelirler	200.000
61	Satış İndirimleri (-)		(150.000)
610	Satıştan İadeler	(50.000)
611	Satış İskontoları	(70.000)
612	Diğer Satış İndirimleri	(30.000)
62	Satışların Maliyeti (-)		(1.300.000)
620	Satılan Mamuller Maliyeti	(800.000)
621	Satılan Ticari Mallar Maliyeti	(400.000)
622	Satılan Hizmet Maliyeti	(100.000)
63	Faaliyet Giderleri (-)		(450.000)
630	Araştırma ve Geliştirme Giderleri	(50.000)
631	Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri	(250.000)
632	Genel Yönetim Giderleri	(150.000)
64	Diğer Faaliyetlerden Olağan Gelir ve Kârlar		300.000
640	İştiraklerden Temettü Gelirleri	50.000
641	Bağlı Ortaklıklardan Temettü Gelirleri	40.000
642	Faiz Gelirleri	60.000
643	Komisyon Gelirleri	30.000
644	Konusu Kalmayan Karşılıklar	40.000
645	Menkul Kıymet Satış Kârları	20.000
646	Kambiyo Kârları	50.000
647	Reeskont Faiz Gelirleri	10.000
648	Diğer Olağan Gelir ve Kârlar	30.000
65	Diğer Faaliyetlerden Olağan Gider ve Zararlar (-)		(200.000)
650	Kambiyo Zararları	(50.000)
651	Reeskont Faiz Giderleri	(30.000)
652	Menkul Kıymet Satış Zararları	(40.000)
653	Komisyon Giderleri	(20.000)
654	Karşılık Giderleri	(30.000)
655	Stok Değer Düşüklüğü Zararları	(10.000)
656	Maddi Duran Varlık Satış Zararları	(10.000)
657	Diğer Olağan Gider ve Zararlar	(10.000)
66	Finansman Giderleri (-)		(100.000)
660	Kısa Vadeli Borçlanma Giderleri	(60.000)
661	Uzun Vadeli Borçlanma Giderleri	(30.000)
662	Menkul Kıymet İhraç Giderleri	(10.000)
67	Olağandışı Gelir ve Kârlar		50.000
671	Önceki Dönem Gelir ve Kârları	30.000
679	Diğer Olağandışı Gelir ve Kârlar	20.000
68	Olağandışı Gider ve Zararlar (-)		(30.000)
680	Çalışmayan Kısım Gider ve Zararları	(10.000)
681	Önceki Dönem Gider ve Zararları	(15.000)
689	Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar	(5.000)
69	Dönem Kârı veya Zararı		620.000
691	Dönem Kârı Vergi ve Diğer Yasal Yük. Karş.		(100.000)
692	Dönem Net Kârı veya Zararı		520.000

 

Gelir Tablosunun Önemi:

Gelir tablosu, işletmenin kârlılığını ve faaliyet verimliliğini gösteren bir finansal tablodur. İşletme sahipleri, yöneticiler ve yatırımcılar için işletmenin mali sağlığını değerlendirmede kritik bir rol oynar.

Gelir Tablosu Dipnotları

1. Satış Gelirleri Dipnotu:
   Satış gelirleri, şirketin sunduğu ürün ve hizmetlerin satışından elde edilen gelirleri ifade eder. Satış geliri içinde, yapılan indirimler, iadeler ve alacaklar düşülmüştür.
2. Satışların Maliyeti Dipnotu:
   Satışların maliyeti, ürünlerin üretimi veya satın alınması için yapılan doğrudan maliyetleri ifade eder. Bu maliyetler, iş gücü, hammadde, üretim giderleri vb. unsurları içerir.
3. Faaliyet Giderleri Dipnotu:
   Faaliyet giderleri, işletmenin günlük operasyonlarını sürdürebilmesi için yapmış olduğu giderleri kapsar. İşletme, faaliyet giderleri üzerinden kâr elde etme sürecini değerlendirir.

Örnek: 

XYZ İŞLETMESİ GELİR TABLOSU ÖRNEĞİ

Gelirler ve Giderler	Tutar (TL)
Satış Gelirleri	80.000,00
Satışların Maliyeti	(45.000,00)
Brüt Kâr	35.000,00
Faaliyet Giderleri	(10.000,00)
Faaliyet Kârı	25.000,00
Finansman Giderleri + Diğer Faaliyetler	(5.000,00)
Olağan Kar	20.000,00
Olağandışı Gider ve Zararlar	(4.000,00)
Dönem Karı	16.000,00

İstenen:

• a) Faaliyet kârını hesaplayınız.
• b) Dönem kârını hesaplayınız.

Çözüm:

• a) Faaliyet Kârı = Brüt Kâr - Faaliyet Giderleri = 35.000 - 10.000 = 25.000 TL
• b) Dönem Kârı = Olağan Kâr - Olağandışı Gider ve Zararlar = 20.000 - 4.000 = 16.000 TL

Gelir Tablosu Temel Denkliği

Gelir tablosu, genellikle aşağıdaki denkleme dayanır:

Gelirler - Giderler = Net Kâr (Zarar)