110 Hisse Senetleri Hesabı

Niteliği:

110 Hisse Senetleri Hesabı, işletmenin geçici bir süre için elinde bulundurduğu hisse senetlerini izlemek amacıyla kullanılır. Bu hesap, hisse senetlerinin satın alınması, elde tutulması ve satılması süreçlerinde yapılan işlemleri kayıt altına alır.

İşleyişi:

• Hisse senedi satın alındığında, alış bedeli ile bu hesabın borç tarafına kaydedilir.
• Hisse senetleri satıldığında, yine alış bedeli ile bu hesabın alacak tarafına kaydedilir.
• Satış sonucunda elde edilen kâr veya zarar, ilgili gelir ve gider hesaplarında takip edilir:
  • Satış kârı için 645 Menkul Kıymet Satış Kârları Hesabı alacaklandırılır.
  • Satış zararı için 655 Menkul Kıymet Satış Zararları (-) Hesabı borçlandırılır.

Örnek Olaylar ve Muhasebe Kayıtları

Örnek 1: Hisse Senedi Alışı

Durum: 21.07.20XX tarihinde, Y Anonim Şirketi’nin nominal değeri 20,00 TL olan 10.000 adet hisse senedini 200.000 TL karşılığında satın alınmıştır. Banka hesabında işlem gerçekleştirilmiştir.

Yevmiye Kaydı:

Açıklama:

Hisse senedi alışı banka hesabından yapılmıştır.

Örnek 2: Hisse Senedi Satışı (Zarar Durumu)

Durum: 30.07.20XX tarihinde, daha önce satın alınan hisse senetlerinden 3.000 adedi 15,00 TL birim fiyatla satılmıştır. Satış alış bedeline göre zararla sonuçlanmıştır.

Yevmiye Kaydı:

Açıklama:

3.000 adet hisse senedi 20,00 TL alış bedeline kıyasla düşük bir fiyata satılmış ve 15.000 TL zarar edilmiştir.

Örnek 3: Hisse Senedi Satışı (Kâr Durumu)

Durum: 01.08.20XX tarihinde, daha önce satın alınan hisse senetlerinden 4.000 adedi 30,00 TL birim fiyatla satılmıştır. Satış alış bedeline göre kârla sonuçlanmıştır.

Yevmiye Kaydı:

Açıklama:

4.000 adet hisse senedi 20,00 TL alış bedeline kıyasla daha yüksek bir fiyata satılmış ve 40.000 TL kâr elde edilmiştir.

Örnek 4: Komisyon Giderinin Dahil Edilmesi

Durum: 10.08.20XX tarihinde, nominal değeri 25,00 TL olan 5.000 adet hisse senedi 125.000 TL karşılığında satın alınmıştır. Banka aracılığıyla yapılan işlem için 2.500 TL komisyon ödenmiştir.

Yevmiye Kaydı:

Örnek:

31.12.2024 tarihinde hisse senetlerinin değerlemesi yapılırken, hisse senetlerinin borsa rayicine göre değer düşüklüğü veya değer artışı dikkate alınır.

1. Değer düşüklüğü varsa: (Karşılık Ayrılır)

Hisse senetleri borsa rayicine göre değer kaybetmişse, 654 Karşılık Giderleri Hesabı kullanılarak 119 Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karşılığı Hesabı ayrılır.

📌 Örnek:

Şirketin elinde bulunan 10.000 TL nominal değerli hisse senetlerinin piyasa değeri 8.000 TL’ye düşmüş olsun.

📌 Yevmiye Kaydı:

📌 Açıklama: Hisse senetlerinde meydana gelen değer kaybı için karşılık ayrıldı.

2. Değer artışı varsa (Önceden ayrılmış karşılık iptali):

Önceki dönemlerde değer düşüklüğü için karşılık ayrılmış ve bu yıl hisse senetlerinin değeri yeniden yükselmişse, 644 Konusu Kalmayan Karşılıklar Hesabı kullanılarak ayrılan karşılık iptal edilir.

📌 Örnek:

Daha önce 2.000 TL karşılık ayrılmış ancak hisse senetlerinin piyasa değeri tekrar yükselmişse:

📌 Yevmiye Kaydı:

📌 Açıklama: Önceden ayrılan karşılık, hisse senetlerinin değer kazanması nedeniyle iptal edilmiştir.

Açıklama:

Hisse senedi satışlarında ödenen komisyon giderleri 653 Komisyon Giderleri Hesabı altında izlenir.

Eğer komisyon giderleri finansman faaliyetleriyle ilgiliyse, örneğin kredi teminatı olarak verilen hisse senetlerinin satışıyla ilgili bir komisyon ödenmişse, bu gider 780 Finansman Giderleri Hesabı altında da takip edilebilir.

Ancak, genel olarak borsa işlemleri için ödenen komisyonlar 653 Komisyon Giderleri Hesabına kaydedilir.